Tedavi: Baş ve Boyun Kanseri tedavisi; cerrahi, radyoterapi, kemoterapi, hedefe yönelik tedavi, immünoterapi veya bu tedavilerin kombinasyonunu içerebilir. Her bir hasta için tedavi planı, tümörün yeri, kanserin evresi, kişinin yaşı ve genel sağlık durumu gibi bir dizi faktöre bağlıdır.

Araştırmalar, HPV pozitif orofaringeal tümörlü hastaların aynı tedaviyi takiben HPV negatif tümörlü hastalara göre daha iyi olma ve daha yüksek tam iyileşme şansına sahip olduğunu göstermektedir. Devam eden klinik çalışmalar, HPV pozitif kanserli hastaların daha az yoğun radyoterapi veya immünoterapi rejimleriyle tedavi edilip edilemeyeceğini araştırmaktadır.

Farklı kanser türleri, evre ve hastanın genel sağlık durumuna bağlı olarak farklı tedaviler uygulanmaktadır.

Baş ve Boyun Kanseri tedavisi; cerrahi, radyoterapi, kemoterapi, hedefe yönelik tedavi, immünoterapi veya bu tedavilerin kombinasyonunu içerebilir. Her bir hasta için tedavi planı, tümörün yeri, kanserin evresi, kişinin yaşı ve genel sağlık durumu gibi bir dizi faktöre bağlıdır.

Araştırmalar, HPV pozitif orofaringeal tümörlü hastaların aynı tedaviyi takiben HPV negatif tümörlü hastalara göre daha iyi olma ve daha yüksek tam iyileşme şansına sahip olduğunu göstermektedir. Devam eden klinik çalışmalar, HPV pozitif kanserli hastaların daha az yoğun radyoterapi veya immünoterapi rejimleriyle tedavi edilip edilemeyeceğini araştırmaktadır.

Farklı kanser türleri, evre ve hastanın genel sağlık durumuna bağlı olarak farklı tedaviler uygulanmaktadır.

Larenks (Gırtlak) Kanseri Tedavisi: Larenks (Gırtlak) Kanseri hastaları için aşağıdaki tedavi yöntemleri kullanılmaktadır.

• Radyoterapi: Radyoterapi (Radyasyon Tedavisi), kanser hücrelerini öldürmek veya büyümelerini engellemek için X ışınları veya diğer radyasyon türlerini kullanan bir tedavidir. Larenks kanserinde radyasyon tedavisi, "tedaviye başlamadan önce sigarayı bırakmış hastalarda" daha etkili olmaktadır. Radyoterapi, tiroid bezinin çalışma şeklini değiştirebilir, bu nedenle tedavi öncesinde ve sonrasında tiroid bezinin düzgün çalıştığından emin olmak için "tiroid hormon seviyesi" kontrol edilir.
  
  


• Cerrahi: Cerrahi (Kanserin Ameliyatla Alınması), gırtlak kanserinin tüm evrelerinde yaygın olarak kullanılan bir tedavi yöntemidir. Uygulanan cerrahi prosedürler aşağıda belirtilmiştir.
  
  


• Kordonektomi: Sadece ses telleri, ameliyat ile çıkarılır.
  
  


• Supraglottik Larenjektomi: Sadece Supraglottis (Gırtlağın üst bölümü) ameliyat ile çıkarılır.

• Parsiyel Larenjektomi: Larinksin (Gırtlak) bir kısmı ameliyat ile çıkarılır. Parsiyel Larenjektomi, hastanın konuşma yeteneğini korumasına yardımcı olur.
  
  


• Total Larenjektomi: Tüm gırtlağın alındığı ameliyattır. Bu ameliyat sırasında, hastanın nefes alabilmesi için boynun ön tarafında bir delik açılır. Buna "Trakeostomi" denir.
  
  


• Tiroidektomi: Tiroid bezinin tamamı veya bir kısmı ameliyat ile çıkarılır.
  
  


• Lazer Cerrahisi: Dokuda kansız kesikler açmak veya gırtlaktaki tümör gibi yüzeysel bir lezyonu çıkarmak için lazer ışınını bıçak gibi kullanan cerrahi bir işlemdir.
  
  Ameliyat sırasında görülebilen tüm kanserli hücreler çıkarıldıktan sonra, bazı hastalara ameliyattan sonra kalan kanser hücrelerini öldürmek için kemoterapi veya radyasyon tedavisi uygulanabilir. Ameliyattan sonra kanserin tekrarlama riskini azaltmak için verilen tedaviye "Adjuvan Tedavi" denir.

Şekil 1: Larenks Kanseri Tedavi Yöntemleri

• Kemoterapi: Kemoterapi, kanser hücrelerinin büyümesini durdurmak için ilaçların kullanıldığı bir kanser tedavisidir. İlaçlar hücreleri öldürmek veya bölünmelerini durdurmak için uygulanır. Baş ve boyun kanserlerin tedavisinde kullanılan farklı kemoterapi ajanları vardır.
  
  


• İmmünoterapi: İmmünoterapi, hastanın bağışıklık sistemini kanserle savaşmak için kullanan bir tedavidir. Vücut tarafından veya laboratuvarda üretilen maddeler, vücudun kansere karşı doğal savunmasını güçlendirmek, yönlendirmek veya eski haline getirmek için kullanılır. Bu kanser tedavisi bir tür biyolojik tedavidir. PD-1 ve PD-L1 inhibitör tedavileri Larenks (Gırtlak) kanserinde kullanılmaktadır.

Bunların dışında Monoklonal Antikorlar (Bağışıklık Sistemi Proteinleri) ve Radyosensitizörler (Kanser hücrelerinin radyoterapiye daha duyarlı olmasını sağlayan ilaçlar) klinik çalışmalarda Larenks (Gırtlak) Kanseri tedavisi için kullanılmaktadır.

Dudak ve Ağız Kanseri: Dudak ve ağız kanser hastaları için aşağıdaki tedavi yöntemleri kullanılmaktadır.

• Cerrahi: Dudak ve ağız boşluğu kanserinin tüm evreleri için yaygın bir tedavi yöntemidir. Bu kanser türü için aşağıda belirtilen ameliyatlar uygulanabilir.

• Geniş Lokal Eksizyon: Kanserin ve çevresindeki sağlıklı dokunun bir kısmının çıkarılmasıdır. Kanser kemiğe yayılmışsa, ameliyat ilgili kemik dokusunun çıkarılmasını içerebilir.
  
  


• Boyun Diseksiyonu: Boyundaki lenf düğümlerinin ve diğer dokuların çıkarılmasıdır. Bu ameliyat, kanser dudak ve ağız boşluğundan yayıldığı durumlarda yapılır.

Ameliyat sırasında görülebilen tüm kanserli dokular çıkarıldıktan sonra, bazı hastalara ameliyattan sonra kalan kanser hücrelerini öldürmek için Kemoterapi veya Radyasyon Tedavisi uygulanabilir. Ameliyattan sonra kanserin tekrarlama riskini azaltmak için verilen tedaviye "Adjuvan Tedavi" denir.

Şekil 2: Dudak ve Ağız Kanseri Tedavi Yöntemleri

• Radyoterapi (Radyasyon Tedavisi): Kanser hücrelerini öldürmek veya DNA'larına zarar vererek büyümelerini engellemek için yüksek enerjili X ışınları veya diğer radyasyon türlerini kullanır. Dudak ve ağız kanserinin tedavisinde "harici ve dahili radyasyon tedavisi" kullanılır. Harici radyasyon tedavisi, vücudun kanserli bölgesine radyasyon göndermek için vücudun dışında bir makine kullanır. Dahili radyasyon tedavisi (Brakiterapi olarak da adlandırılır), doğrudan kanserin içine veya yakınına yerleştirilen iğneler veya kateterler içinde mühürlenmiş radyoaktif bir madde kullanır.

Ayrıca, mevcut sorunların tedavi edilebilmesi için hastaların radyasyon tedavisine başlamadan önce diş muayenesinden geçmeleri önemlidir.

• İmmünoterapi: Kişinin bağışıklık sisteminin kanserle savaşmasına yardımcı olur. Hastanın immünoterapi ilaçlarına vereceği yanıtı tahmin etmeye yardımcı olmak için "biyobelirteç testleri" yapılır.

Dudak ve Ağız Boşluğu Kanserinin, tekrarlayan veya vücudun diğer bölgelerine yayılan Skuamöz Hücreli Karsinomunu tedavi etmek için kullanılan immünoterapi ilaçları: Nivolumab ve Pembrolizumab'tır.

Kaynağı (Primeri) Bilinmeyen Metastatik Skuamöz Hücreli Boyun Kanseri: Primeri Bilinmeyen Metastatik Skuamöz Hücreli Boyun Kanseri hastaları için aşağıdaki tedavi yöntemleri kullanılmaktadır:

• Cerrahi: Boyundaki lenf nodları kanser nedeniyle çıkarılacağında, çıkarılan doku miktarına göre farklı ameliyat türleri (diseksiyonları) uygulanır.

• Radikal Boyun Diseksiyonu: En kapsamlı boyun diseksiyonudur. Bu ameliyatta boyundaki tüm lenf nodları, Juguler Ven (Boynun Ana Toplardamarı) ve yüz, boyun ve omuz hareketlerinde, konuşma ve yutkunmada görevli bazı kaslar ve sinirlerin tamamı çıkarılır. Kanserin boyunda geniş yayılım gösterdiği durumlarda kullanılır. Boyun, omuz, kol veya yutma işlevleri bu ameliyattan etkilenebileceği için fizik tedavi gerekebilir.
  
  


• Modifiye Radikal Boyun Diseksiyonu: Radikal diseksiyona göre daha koruyucudur. Bir veya iki taraftaki tüm lenf nodları çıkarılır, ancak boyun kasları korunur. Bazı durumlarda sinirler ve/veya Juguler Ven (boynun ana toplardamarı) yine çıkarılabilir ama kaslar alınmaz. Fonksiyon kaybı daha azdır.
  
  


• Parsiyal / Selektif Boyun Diseksiyonu: En az kapsamlı diseksiyon türüdür. Sadece kanserin yayılma ihtimali olan belirli lenf nodu grupları çıkarılır. Kaslar, sinirler ve damarlara dokunulmaz. Yayılım sınırlıysa veya kanser tek bir bölgede odaklanmışsa bu ameliyat yapılır.

Şekil 3: Metastatik Boyun Kanseri Tedavi Yöntemleri

• Radyoterapi: Radyasyon tedavisi, kanser hücrelerini öldürmek veya büyümelerini engellemek için X ışınları veya diğer radyasyon türlerini kullanan bir kanser tedavisidir. Harici radyasyon tedavisi, vücudun dışındaki bir makine aracılığıyla radyasyonu kanserli bölgeye gönderir. Yoğunluk Modülasyonlu Radyasyon Tedavisi (IMRT), tümörün boyut ve şeklinin görüntülerini oluşturmak için bir bilgisayar kullanan bir tür 3 boyutlu (3-B) harici radyasyon tedavisidir. Farklı yoğunluklarda radyasyon ışınları, tümöre birçok açıdan yönlendirilir. Bu radyasyon tedavisi türünün ağız kuruluğu, yutma güçlüğü ve cilt hasarına neden olma olasılığı daha düşük olması nedeniyle Kaynağı (Primeri) Bilinmeyen Metastatik Skuamöz Hücreli Boyun Kanseri tedavisinde kullanımı yaygındır.

Nazofarenks (Geniz) Kanseri Tedavisi: Nazofarenks Kanseri hastaları için aşağıdaki tedavi yöntemleri kullanılmaktadır:

• Radyoterapi: Radyasyon tedavisi, kanser hücrelerini öldürmek veya DNA'larına zarar vererek büyümelerini engellemek için X ışınları veya diğer radyasyon türlerini kullanır. Radyasyon tedavisinin uygulanma şekli, kanserin türüne ve evresine bağlıdır. Nazofarenks kanserini tedavi etmek için harici ve dahili radyasyon tedavisi kullanılır.
  
  


• Kemoterapi: Kemoterapi ilaçları ile kanser hücrelerinin büyümesinin durdurulması hedeflenmektedir. Bu ilaçlar, hücreleri öldürür ya da bölünmelerini durdurur. Nazofarenks kanseri için kemoterapi ağızdan alınır veya damar ya da kas içine enjekte edilir. Bu tedaviye "Sistemik Tedavi" denir. Sistemik tedavide ilaçlar kan dolaşımına girer ve vücuttaki kanser hücrelerine ulaşır.

Nazofarenks kanserini tedavi etmek için çoğunlukla kullanılan kemoterapi ilaçları Karboplatin, Sisplatin, Dosetaksel, Florourasil ve Gemsitabindir. Ancak bu kemoterapi ilaçları dışında kullanılan başka ilaçlar da vardır. Ayrıca bu ilaçların kombinasyonları da kullanılabilir. Kemoterapi, radyasyon tedavisi gibi diğer tedavi türleriyle birlikte de kullanılabilir.

Şekil 4: Nazofarenks Kanseri Tedavi Yöntemleri

• Cerrahi: Radyoterapiye yanıt vermeyen Nazofarenks Kanserinde bazen tümörü çıkarmak için cerrahi müdahale uygulanır. Kanser lenf düğümlerine yayılmışsa, boyundaki lenf düğümleri ve diğer dokular ameliyat ile çıkarabilir.
  
  


• İmmünoterapi: İmmünoterapi, hastanın bağışıklık sistemini kanserle savaşmak için kullanan bir tedavi yöntemidir.
  
  


• PD-1 ve PD-L1 İnhibitör Tedavisi: PD-1, vücudun bağışıklık tepkilerini kontrol altında tutmaya yardımcı olan T hücrelerinin yüzeyinde bulunan bir proteindir. PD-L1 ise bazı kanser hücre türlerinde bulunan bir proteindir. PD-1, PD-L1'e bağlandığında, T hücresinin kanser hücresini öldürmesini engeller. PD-1 ve PD-L1 inhibitörleri, PD-1 ve PD-L1 proteinlerinin birbirine bağlanmasını engeller. Bu durum T hücrelerinin kanser hücrelerini öldürmesini sağlar. Toripalimab, metastatik veya tekrarlayan Nazofarenks (Geniz) Kanserini tedavi etmek için kullanılan bir tür PD-1 inhibitörüdür.

Orofarengeal (Orofarenks) Kanser: Orofarenks nefes almaya, yemek yemeye ve konuşmaya yardımcı olur. Bu nedenle Orofarenks Kanseri tedavisi yan etkilere en az neden olmak ve kanserin etkisini azaltmak için yapılır. Orofarenks Kanseri hastaları için aşağıdaki tedavi yöntemleri kullanılmaktadır.

• Cerrahi: Tümörün çıkarılması için orofaringeal kanserin tüm evrelerinde cerrahi, yaygın bir tedavi yöntemidir. Kanser ve kanserin etrafındaki sağlıklı dokunun bir kısmı ameliyat ile çıkarılabilir. Ameliyat sırasında görülebilen tüm kanserli doku çıkarıldıktan sonra, kalan kanser hücrelerini öldürmek için bazı hastalara ameliyat sonrası kemoterapi veya radyoterapi uygulanabilir.
  
  


• Radyoterapi: Ameliyat sonrasında kanserli hücre kalmış ve ise bu hücreleri yok etmek için radyoretapi sıklıkla uygulanır. İleri evre Orofaringeal Kanserde genellikle günlük radyasyon dozu daha düşük dozlara indirilir, böylece tümörün tedaviye yanıtı artar. Bu yöntemle yapılan radyoterapiye "Hiperfraksiyone Radyasyon Tedavisi" denir. Radyasyon tedavisi, tedaviye başlamadan önce sigarayı bırakmış kişilerde daha etkilidir.
  
  


• Kemoterapi: Kemoterapi ilaçları ile kanser hücrelerinin büyümesinin durdurulması hedeflenmektedir. Bu ilaçlar, hücreleri öldürür ya da bölünmelerini durdurur. Orofarengeal Kanseri için kemoterapi ağızdan alınır veya damar ya da kas içine enjekte edilir. Bu tedaviye "Sistemik Tedavi" denir. Sistemik tedavide ilaçlar kan dolaşımına girer ve vücuttaki kanser hücrelerine ulaşır. Orofarengeal kanserini tedavi etmek için çoğunlukla kullanılan kemoterapi ilaçları Sisplatin, Dosetaksel, Florourasil ve Paklitakseldir. Ancak bu kemoterapi ilaçları dışında kullanılan başka ilaçlar da vardır. Ayrıca bu ilaçların kombinasyonları da kullanılabilir. Kemoterapi, radyasyon tedavisi gibi diğer tedavi türleriyle birlikte de kullanılabilir.

Şekil 5: Orofarengeal Kanser Tedavi Yöntemleri

• Hedefe Yönelik Tedavi: Belirli kanser hücrelerini tespit edip onlara saldırmak için ilaç veya diğer maddeleri kullanılır. Setuksimab, Metastatik ve Tekrarlayan Orofaringeal Kanseri tedavi etmek için kullanılan hedefe yönelik tedavidir.
  
  


• İmmünoterapi: İmmünoterapi, kişinin bağışıklık sistemini kanserle savaşmak için kullanan bir tedavidir. Pembrolizumab ve Nivolumab, Metastatik veya Tekrarlayan Orofaringeal Kanseri tedavi etmek için kullanılan immünoterapi türleridir.

Sinüs (Paranazal Sinüs ve Burun Boşluğu) Kanseri: Sinüs kanseri hastaları için aşağıdaki tedavi yöntemleri kullanılmaktadır.

• Cerrahi: Ameliyat, paranazal sinüs ve burun boşluğu kanserinin tüm evreleri için yaygın bir tedavi yöntemidir. kanseri ve kanserin etrafındaki sağlıklı doku ve kemiğin bir kısmı ameliyat ile çıkarabilir. Kanser yayılmışsa, boyundaki lenf düğümleri ve diğer dokular da çıkarılabilir. Ameliyat sırasında görülebilen tüm kanserli dokular çıkarıldıktan sonra, bazı hastalara ameliyattan sonra kalan kanser hücrelerini öldürmek için Kemoterapi veya Radyasyon Tedavisi uygulanabilir.
  
  


• Radyoterapi: İnternal ve Eksternal Radyasyon Terapisi, cerrahi sonrası bazı Sinüs Kanseri hastalarına koruyucu tedavi olarak uygulanabilir.
  
  


• Kemoterapi: Kemoterapi ilaçları ile kanser hücrelerinin büyümesinin durdurulması hedeflenmektedir. Bu ilaçlar, hücreleri öldürür ya da bölünmelerini durdurur. Paranazal Sinüs ve Burun Boşluğu Kanseri için ve Baş ve Boyun Kanseri tedavisi için "onaylı Kemoterapi ilaçları" kullanılmaktadır.

Şekil 6: Sinüs Kanseri Tedavi Yöntemleri

Tükürük Bezi Kanseri:

• Cerrahi: Ameliyat, Tükürük Bezi Kanserinin tüm evreleri için yaygın bir tedavi yöntemidir. Kanseri ve kanserin etrafındaki sağlıklı doku ve kemiğin bir kısmı ameliyat ile çıkarabilir. Kanser yayılmışsa, boyundaki lenf düğümleri ve diğer dokular da çıkarılabilir. Ameliyat sırasında görülebilen tüm kanserli dokular çıkarıldıktan sonra, bazı hastalara ameliyattan sonra kalan kanser hücrelerini öldürmek için Kemoterapi veya Radyasyon tedavisi uygulanabilir.
  
  


• Radyoterapi: İnternal ve Eksternal Radyasyon Terapisi, cerrahi sonrası bazı tükürük bezi kanseri hastalarına "koruyucu tedavi" olarak uygulanabilir.
  
  


• Kemoterapi: Kemoterapi ilaçları ile kanser hücrelerinin büyümesinin durdurulması hedeflenmektedir. Bu ilaçlar, hücreleri öldürür ya da bölünmelerini durdurur. Tükürük Bezi Kanseri ve Baş ve Boyun Kanseri tedavisi için "onaylı Kemoterapi ilaçları" kullanılmaktadır.

Şekil 7: Tükürük Bezi Kanseri Tedavi Yöntemleri