Baş ve Boyun Kanseri Nedenleri

  • Tütün ve Alkol Kullanımı: Ağız ve gırtlakta görülen çoğu "Baş ve Boyun Skuamöz Hücreli Karsinom", tütün ve alkol kullanımından kaynaklanır. Alkol ve pasif içicilikle birlikte "çiğneme tütünü" veya "enfiye" olarak adlandırılan dumansız tütünün de dahil olduğu tüm tütün kullanımları, ağız boşluğu, hipofarenks ve gırtlak kanserleri başta olmak üzere baş ve boyun kanserleri için en önemli iki risk faktörüdür.
    Tütün ve alkolü birlikte kullanan kişilerin sadece tütün veya alkol kullanan kişilere göre bu kanserlere yakalanma riski daha yüksektir.

  • HPV (Human Papillomavirus / İnsan Papilloma Virüsü): HPV'nin bazı tipleri, özellikle HPV-16, Orofarenks Kanserleri (Bademcikler ve Dil Kökü) için önemli bir risk faktörüdür. Orofarenks kanserlerinin yaklaşık %75'i kronik HPV enfeksiyonundan kaynaklanmaktadır. HPV orofarenksten farklı diğer baş-boyun bölgelerinde tespit edilse de kansere yol açtığı bölgenin esas olarak orofarenks olduğu düşünülmektedir.

  • Mesleki Maruziyetler: Bazı iş ortamlarında maruz kalınan maddeler Baş ve Boyun Kanseri riskini artırabilir:

  1. Ağaç Tozu: Nazofarenks kanseri için önemli bir risk faktörüdür.

  2. Asbest ve Sentetik Lifler: Gırtlak kanseri ile ilişkilendirilmiş olmakla beraber risk artışı tartışmalıdır.

  3. İnşaat, Metal, Tekstil, Seramik, Ormancılık, Gıda Sektörleri: Bu sektörlerdeki partiküller ve tozlar Gırtlak Kanseri riskini arttırmaktadır.

  4. Ağaç Tozu, Nikel Tozu veya Formaldehit: Paranazal Sinüs ve Burun Boşluğu Kanserleri için önemli risk faktörleridir.

Şekil 1: Baş ve Boyun Kanseri Nedenleri

  • Radyasyon Maruziyeti: Baş ve boyun bölgesine geçmişte (kanser veya başka bir hastalık için) radyasyon verilmesi, Tükürük Bezi Kanseri riskini artırır.

  • Epstein-Barr Virüsü (EBV) Enfeksiyonu: Epstein-Barr Virüsü, Nazofarenks Kanseri için güçlü bir risk faktörüdür. Aynı virüs bazı Tükürük Bezi kanserleri ile de ilişkilidir.

  • Zayıf Bağışıklık Sistemi: Zayıflamış bir bağışıklık sistemi, vücudun kanserle savaşmasını zorlaştırır. HIV enfeksiyonu ve yakın zamanda geçirilen büyük ameliyatlar (organ veya kemik iliği nakli gibi), zayıflamış bağışıklık sistemlerinden kaynaklanan kanserle ilişkilendirilmektedir.

  • Genetik Hastalıklar: Örneğin Fanconi Anemisi gibi bazı kalıtsal hastalıklar, küçük yaşlarda bile Öncül (Prekanseröz) Lezyonlar ve kanser gelişme riskini artırır.

  • Kötü Ağız Hijyeni: Diş ve diş eti hijyen bakımının uygun şekilde yapılmaması Ağız Kanseri riskini artırabilir.

Tütün kullanımı nedeniyle Baş ve Boyun Kanseri riski altında olan kişiler risklerini azaltmak için tütün kullanımını bırakmalıdır.

Ağız yoluyla HPV enfeksiyonundan kaçınmak, HPV ile ilişkili Baş ve Boyun Kanserleri riskini azaltabilir.

Haziran 2020'de Amerika Birleşik Devletleri Gıda ve İlaç Dairesi (FDA), 9-45 yaş arası kişilerde HPV'nin (Tip 16, 18, 31, 33, 45, 52 ve 58) neden olduğu özellikle Orofaringeal ve diğer Baş ve Boyun Kanserlerinin önlenmesi için "HPV aşısının kullanım onayını" vermiştir.

Baş ve Boyun Kanserleri için standart veya rutin bir tarama testi yoktur. Rutin bir kontrol sırasında diş hekimleri ağız boşluğunu kanser belirtileri açısından kontrol edebilir.